جذب بازار جهانی گیاهان دارویی با برندسازی

ایران کشوری غنی از نظر گونه‌های گیاهی و به تناسب آن دارای ظرفیت بسیار بالایی در رشد گیاهان دارویی است، وضعیت ایران در حوزه گیاهان دارویی چگونه است؟
استفاده از گیاهان دارویی، درتمدن و فرهنگ غنی ایران دارای قدمت هزار ساله است. ایرانیان باستان نخستین‌مردمانی بودند که به تولید اسانس و عطرهای طبیعی از گیاهان پرداختند. به دلیل شرایط آب و هوایی مناسب و مختلف در ایران و به دنبال آن، تنوع و فراوانی جوامع گیاهی دیده می‌شود. در ایران هزاران گونه گیاه دارویی وجود دارد که تعدادی از این گونه‌ها در هیچ جای دنیا یافت نمی‌شوند و فقط در ایران می‌رویند.

در سال‌های اخیر استفاده از گیاهان دارویی در جهان افزایش پیدا کرده است. در ایران نیز به دلیل تولید و صادرات مواد خام گیاهان دارویی دارای ظرفیت اقتصادی بسیار بالایی است. سازمان هلال احمر از سالیان گذشته ساختمانی پیشرفته‌ایی در مازندران دارد که در آن به تولید و عرضه گیاهان دارویی به صورت دارو می‌پردازد. در سال‌های اخیر با وضع مقرراتی در حوزه تولید و عرضه گیاهان دارویی فعالیت‌های در بخش خصوصی و دولتی با تاسیس کارخانه و مزرعه در حال انجام است.
مطالعات علمی نشان می‌دهد آب و هوای ایران یکی از مستعدترین مناطق جهان برای تولید و کشت ۹۰ درصد از گیاهان دارویی است که در صورت شناخت علمی، کشت و توسعه، می‌توان زمینه افزایش صادرات غیرنفتی در این بخش را بیشتر از گذشته فراهم کرد، دولت در زمینه تولید، حفظ و نگهداری این گیاهان چه فعالیت‌هایی انجام داده است؟
تا به حال برنامه مدونی در این زمینه از طرف دولت ارائه نشده است. انجمن‌ها و تشکل‌هایی که در زمینه تولید و عرضه گیاهان دارویی فعالیت می‌کنند، پیشنهادهایی در برنامه ششم توسعه برای ایجاد بستر مناسب در این زمینه ارائه کرده‌اند. در صورت برطرف شدن موانع و حمایت دولت و اختصاص بودجه برای تولید این نوع گیاهان، زمینه مناسب برای عرضه گیاهان دارویی در داخل و خارج از کشور فراهم می‌شود.
به نظر می‌رسد مطالعه روی طب سنتی و استفاده از گیاهان دارویی، در سراسر جهان در دست انجام است. چه کشورهایی در زمینه صادرات و مصرف گیاهان دارویی فعالیت می‌کنند؟
مهمترین کشورهای صادرکننده گیاهان دارویی در آسیا چین، هندوستان، ترکیه و تایلند است که متاسفانه ایران با این تنوع گونه‌ای در این زمینه جایگاهی ندارد. وضعیت گیاهان دارویی و داروهای گیاهی در ایران باوجود مزیت‌های نسبی و امکان تولید دارو، می‌تواند علاوه بر تأمین مواد اولیه دارویی، یکی از مهم‌ترین منابع صادرات غیرنفتی و تامین ارز به‌شمارآید با محدودیت‌ها و مشکلات فراوان روبه‌رو است، اما مصرف گیاهان دارویی بیشتر در کشورهای توسعه‌یافته رواج پیدا کرده و ازسوی پزشکان تجویز می‌شود.
بررسی‌ها نشان می‌دهد، میزان صادرات گیاهان دارویی در سال ۱۳۳۸، سهم بزرگی از صادرات ملی کشور را داشت که تا سال ۱۳۴۸ این میزان به شدت کاهش یافت در حال حاضر میزان صادرات گیاهان دارویی در ایران چگونه است؟
در دهه اخیر صادرات گیاهان دارویی کاهش یافته است، با وجود اینکه تولید و صادرات برخی از گیاهان در دست ایران است از جمله زعفران که بازار جهانی این محصول نیز در اختیار کشورمان قرار دارد، اما به نظر می‌رسد بیشترین نوع صادرات در این زمینه، صادرات مواد خام یا به صورت مواد اولیه آماده است. اما صادرات محدودی در زمینه گیاهان به صورت بسته‌بندی انجام می‌شود. بیشترین مشکلات ما در زمینه صادرات بازاریابی و ثبت نشان و صادرات مستمر است.
در ایران هزاران گونه گیاه دارویی وجود دارد که تعدادی از این گونه‌ها در هیچ جای دنیا یافت نمی‌شوند و فقط در ایران می‌رویند. از نظر تنوع گونه‌ای با ویژگی‌های متعدد دارویی و ارزش صنعتی ایران در زمره مهم‌ترین کشورهای دنیاست، جایگاه گیاهان دارویی در اقتصاد ایران کجاست؟
در حال حاضر تعدادی شرکت تولیدی کشت و صنعت و لابراتوار در ارتباط با تولید و فرآوری گیاهان دارویی (تهیه اسانس، عصاره، افشره، عرقیات، رنگ‌های گیاهی و سایر بسته‌بندی‌های دارویی به‌صورت قرص، دراژه، پودر، گرانول، کرم، پماد، شربت و مایعات دیگر) فعال هستند، هزاران عطاری به خرید و فروش گیاهان دارویی می‌پردازند که می‌توانند به عنوان ظرفیت جدیدی مطرح باشد.
حجم تولید و صادرات گیاهان دارویی در مقابل داروهای شیمیایی بسیار کم است، اما بسیاری از این گیاهان به صورت خود رو رشد می‌کنند پس می‌تواند زمینه‌ای برای اشتغال افراد محلی باشد.
پژوهش در زمینه گیاهان دارویی از دید کارشناسان محیط‌زیست و اقتصادی برای بهره‌برداری مناسب بسیار اهمیت دارد. برگزاری کنفرانس‌هایی درباره این موضوع چه کمکی به رشد این صنعت می‌کند؟
برگزاری کنفرانس‌های علمی و نمایشگاه‌های داخلی و خارجی برای شناخت و بررسی انواع گیاهان داروی اهمیت دارد. انتقال تجربه‌های گوناگون در زمینه‌های مختلف مثل تولید، عرضه و صادرات می‌تواند به بخش‌های دولتی و خصوصی ایده‌هایی در این بخش بدهد. اما آنچه به نظر اهمیت دارد این است که اثر بخشی گیاهان دارویی در دنیا ناشناخته نیست. جلب اعتماد و نشان‌سازی بسیار قابل‌توجه است. در همین زمینه داشتن برنامه‌های مدون زیرنظر کارشناسان می‌تواند به جذب بازار جهانی کمک کند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *